Türkiye'de iş deneyimi belge türleri: iş bitirme, iş durum, iş denetleme, iş yönetme ve alt yüklenici iş bitirme

Türkiye yapım işi kamu alımları terminolojisi role özgüdür. Geçici kabulü yapılmış tamamlanmış işteki yüklenici; devam eden işteki yüklenici, yalnızca onaylı bir bölümü tamamlayan alt yüklenici veya işi denetleyen/yöneten mühendisle aynı belge konumunda değildir. Bu nedenle mevzuat farklı belge kategorileri kullanır. Teklif ekipleri iç referans veri tabanında bu ayrımı korumalıdır; çünkü her referansı genel bir “iş bitirme” başlığına çevirmek daha sonra Türk kamu ihalesinde belge kullanılırken hata üretir.

Ana yüklenici açısından temel ayrım iş bitirme ile iş durum arasındadır. İş bitirme belgesi mevzuatta tanımlanan tamamlanmış/kabul edilmiş duruma bağlıdır. İş durum belgesi ise devam eden işe özgü bir enstrümandır ve mevzuattaki eşik ve diğer şartların sağlanmasını gerektirir. Bu nedenle projenin yüksek fiziksel yüzdeye ulaşması tek başına yeterli değildir; sözleşmesel ve mevzuat testleri de sağlanmalıdır. Teklif ekibi hem projenin güncel durumunu hem de belgenin hangi tarih/statü altında düzenlendiğini kaydetmelidir.

Alt yüklenici deneyimi ayrıca yapılandırılmıştır. Türk kuralları, alt yüklenicinin yaptığı işin uygun bir ana sözleşmeye bağlı olduğu ve alt yüklenici iş bölümünün gerekli şekilde tamamlandığı belirli durumlarda alt yüklenici iş bitirme belgesine izin verir. Alt sözleşme yalnızca “subcontractor” etiketiyle değil kapsam, değer ve tamamlanma üzerinden incelenmelidir. Çünkü alt yüklenici belgesinin kanıtladığı tutar ve iş niteliği, işverenin ana sözleşmesindeki toplam proje bedeli ve kapsamından daha dar olabilir.

İş denetleme ve iş yönetme belgeleri ise başka bir soruya cevap verir: ilgili gerçek kişi uygulama sırasında hangi yeterli mesleki sorumluluğu fiilen taşıdı? Bu belgeler şirket yüklenici geçmişiyle karıştırılmamalıdır. Bu nedenle şirket veri tabanında kurumsal performans, bireysel mesleki deneyim, görev dönemi, pozisyon, ilgiliyse yüzde/tutar esası ve ihaleye giren tüzel kişi tarafından kullanıma ilişkin hukuki şartlar ayrı alanlarda tutulmalıdır. Bu ayrım özellikle deneyimli mühendislerin şirket değiştirdiği durumlarda önemlidir.

Yurtiçi özel sektör yapım işleri de dikkatli ele alınmalıdır. Güncel Türkiye yapım işi kamu alımları kuralları, öngörülen düzenleyici makam ve supporting-document şartları sağlandığında Türkiye'de özel işveren için yapılan uygun işlerde iş bitirme/iş durum belgesi düzenlenmesini öngörmektedir. Dolayısıyla doğru sonuç “özel sektör işi hiçbir zaman Türk iş deneyim belgesi yaratmaz” değil, “özel sektör işi kendi kanıt ve düzenleme yoluna tabidir” şeklindedir. Teklif ekipleri hizmet veya mal alımlarındaki farklı kanıt modellerinden gelen eski alışkanlıklar yerine canlı yönetmeliği ve somut proje için yetkili makamı kontrol etmelidir.

Operasyonel ders basittir: referansı değerlemeden önce sınıflandırın. Her Türk projesi için ana sözleşme, zeyiller, kabul kayıtları, ödeme/sertifikasyon kayıtları, ilgiliyse alt yüklenici onayları, düzenlenmiş iş deneyim belgesi ve uygulanıyorsa EKAP tanımları/statüsü birlikte tutulmalıdır. Daha sonra belge tam ihale kriteriyle eşleştirilmelidir. Doğru belgeyi yanlış benzer iş sınıfına veya yanlış minimum tutar kriterine karşı kullanmak yine başarısız qualification stratejisidir.

Bu makale Türkiye kamu alımlarındaki iş deneyimi kuralları ile uluslararası ihale yeterlilik uygulamalarını karşılaştırır. Somut olayda ilgili ihale dokümanı, procurement framework, güncel Türk mevzuatı, ülke hukuku ve belgeyi düzenleyen/kabul eden makamın şartları belirleyicidir. Hukuki danışmanlık değildir. Şartlar ihale paketi ve tarihe göre değişebileceğinden teklif sahipleri submission öncesinde canlı ihale dokümanını ve güncel resmi kuralları doğrulamalıdır.