%80 tamamlanan iş deneyim olarak kullanılabilir mi? Türk iş durum belgesi ile MDB substantial completion farkı

“Projeyi %80'de kullanabilir miyiz?” eksik bir sorudur. Doğru cevap önce procurement rejimine, sonra canlı ihalenin metnine bağlıdır. Türkiye yapım işi kamu alımları sisteminde devam eden işe ilişkin mekanizma iş durum belgesidir. Yönetmelik bu enstrümanı; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması, toplam sözleşme bedelinin en az %80'inin gerçekleştirilmesi, işin kusursuz yürütülmesi ve ilave ödeme/tahakkuk ile ihtilaf şartları dahil belirli koşullara bağlar. Yalnızca %80 fiziksel ilerlemeye ulaşmak otomatik olarak sınırsız bir yeterlilik belgesi yaratmaz.

Türk iş bitirme belgesi farklıdır. İş bitirme, yönetmelikteki tamamlanma/kabul statüsüne bağlıdır; %80'in üzerindeki bir sonraki yüzde bandı gibi anlatılmamalıdır. Bu ayrım ihale dosyasında önemlidir; değerlendirici belge türünü, düzenleme şartlarını ve tarihini kontrol edebilir. Yükleniciler proje ticari olarak teslime çok yakın olsa bile devam eden referansı içeride “completed” değil “iş durum” olarak etiketlemelidir. Böylece referansın hukuki statüsü olduğundan güçlü gösterilmez.

Dünya Bankası qualification dokümanları %80'i farklı şekilde kullanabilir. Resmi works prequalification standart dokümanlarından biri, ilgili deneyim kriteri bakımından “substantial completion”ın sözleşme kapsamındaki işlerin %80 veya daha fazlasının tamamlanmasına dayandığını belirtir. Aynı bölüm prime contractor, JV member, management contractor veya subcontractor olarak edinilen deneyime de belirlenen sayım kurallarıyla izin verir. Bu bağlamda %80, procurement document içindeki bir qualification tanımıdır; Türk iş durum belgesi değildir ve ana sözleşmenin nihai olarak tamamlandığı beyanı da değildir.

ADB dokümanları her MDB'nin Dünya Bankası yüzdesini aynen kopyalayacağının varsayılmaması gerektiğini gösterir. ADB qualification formları award date, completion date, contract value, bidder participation ve benzerliği kanıtlayan key activities üzerine odaklanır. Paket için Section 3 kriterlerini işveren şekillendirir. Dokümana ve projeye göre completion kanıtı evrensel bir %80 formülü yerine sertifika ve supporting records üzerinden test edilebilir. Bu nedenle devam eden projenin qualify edip etmediğine karar vermeden önce canlı ADB bidding document okunmalıdır.

Bid stratejisi bu nedenle üç sütunlu test kullanmalıdır: hukuki/belge statüsü, fiziksel/finansal ilerleme ve ihale qualification tanımı. Örnek olarak bir proje fiziksel olarak %84 tamamlanmış, Türk iş bitirme belgesi bulunmuyor, geçerli iş durum belgesi var ve belirli bir Dünya Bankası kriterinde substantially completed sayılıyor olabilir. Başka bir proje fiziksel olarak %90 tamamlanmış olsa bile istenen benzer key activity henüz yapılmadığı veya bidder'ın kendi payı minimum tutarın altında kaldığı için kriteri karşılamayabilir. Yüzde yalnızca değişkenlerden biridir.

Her devam eden referans kullanılmadan önce bir “experience readiness note” hazırlanmalıdır: güncel certified value, fiziksel ilerleme, ilk ve revize sözleşme bedeli, tamamlanan key activities, kalan kritik scope, ödeme/tahakkuk durumu, gerçekleşen miktarlar üzerindeki ihtilaflar, mevcut employer certification, bidder katılımı ve dayanılan tam qualification maddesi. Bu yöntem ticari ekibin kanıt ekibinin daha sonra savunamayacağı bir referansı teklif stratejisinde vaat etmesini önler.

Bu makale Türkiye kamu alımlarındaki iş deneyimi kuralları ile uluslararası ihale yeterlilik uygulamalarını karşılaştırır. Somut olayda ilgili ihale dokümanı, procurement framework, güncel Türk mevzuatı, ülke hukuku ve belgeyi düzenleyen/kabul eden makamın şartları belirleyicidir. Hukuki danışmanlık değildir. Şartlar ihale paketi ve tarihe göre değişebileceğinden teklif sahipleri submission öncesinde canlı ihale dokümanını ve güncel resmi kuralları doğrulamalıdır.