Özel sektör projeleri EKAP'ta olmasa da Dünya Bankası, ADB ve diğer uluslararası ihalelerde kullanılabilir mi?

Bir özel sektör referansı yalnızca EKAP'ta görünmediği için reddedilmemelidir. EKAP Türkiye kamu alımları altyapısının parçasıdır; bir mühendislik veya yapım projesinin varlığını ya da bir MDB'nin onu deneyim olarak sayıp sayamayacağını belirleyen evrensel kayıt sistemi değildir. Uluslararası ihalede belirleyici belge çoğunlukla canlı bidding document'ın qualification bölümüdür. Kriter belirli minimum değerde bir veya daha fazla benzer sözleşme istiyor ve işveren türünü kamu ile sınırlamıyorsa özel fabrika, enerji santrali, endüstriyel utility, otel, data center veya altyapı concession işi gerekli olgular kanıtlanabildiği ölçüde kriteri karşılayabilir.

Bununla birlikte özel işveren standardize kamu belgesi düzenlemeyebileceği için kanıt yükü daha yüksek olabilir. Güçlü paket; tarafların hukuki kimliğini, imzalı sözleşme ve zeyilleri, sözleşme bedeli ve para birimini, başlangıç ve tamamlanma tarihlerini, bidder rolünü, kapsamı, temel miktarları, kabul/taking-over statüsünü ve employer iletişim bilgilerini göstermelidir. İhaleye göre faturalar, payment certificate'lar, final account, commissioning kayıtları, independent engineer sertifikaları, kullanım izinleri veya diğer üçüncü taraf kanıtlar dosyayı güçlendirebilir. Amaç deneyimi bağımsız olarak anlaşılabilir ve doğrulanabilir hale getirmektir.

ADB'nin standart works experience formu bu mantığı iyi gösterir. Form; contract identification, award ve completion date, total contract amount, bidder JV partner veya subcontractor ise participation percentage ve amount, employer adı/iletişim bilgileri ve benzerliği kanıtlayan key activities ister. Form EKAP statüsünü uluslararası eligibility şartına dönüştürmez. Gerçekte ne yapıldığını ve bunun nasıl doğrulanabileceğini sorar. Employer'ın kamu veya özel olması ancak canlı kriter ya da başka uygulanabilir kural bunu açıkça önemli hale getiriyorsa belirleyici olur.

Özel sektör referansları yine de üç yaygın zayıflık açısından taranmalıdır. Birincisi grup şirketi karışıklığıdır: sözleşme bidding legal entity yerine kardeş şirkete ait olabilir. İkincisi pazarlama değeri şişmesidir: proje USD 200 milyonluk yatırım olarak tanıtılırken bidder yalnız USD 25 milyonluk paketi yapmış olabilir. Üçüncüsü zayıf kabul kanıtıdır: müşteri miktar, değer veya completion söylemeyen genel “good performance” yazısı vermeye razı olabilir. Bu zayıflıklar daha güçlü sıfatlarla değil yalnızca belge hassasiyetiyle giderilebilir.

Pratik çözüm her özel proje için tek sayfalık reference verification sheet hazırlamaktır. Bu form exact bidder legal entity, müşteri, contract number, lokasyon, rol, ilk ve nihai bedel, bidder'ın kendi gerçekleştirdiği değer, başlangıç/tamamlanma tarihleri, statü, temel miktarlar, ana sistemler, proof documents, müşteri doğrulama kişisi ve kullanımdaki sınırlamaları göstermelidir. Gelecekteki ihale tünel çapı, treatment capacity, kurulu MW, köprü açıklığı veya enerji nakil hattı uzunluğu gibi belirli similar activity isterse sheet doğrudan bunu kanıtlayan kaynak kayda işaret etmelidir.

Bid/no-bid etkisi önemlidir. Yüklenici çok güçlü özel sektör deneyimine sahip olsa bile arşivi deadline öncesinde temel olguları kanıtlayamıyorsa qualify edemeyebilir. Referans kalitesi bu nedenle bir asset-management konusudur. Gokbilge; scope matrix, key-quantity extract, sistem açıklamaları, completion mantığı ve employer-verification pack oluşturarak bu arşivin teknik tarafını kurabilir; böylece meşru özel sektör deneyimi yalnızca proje uygulaması için belgelenmiş ve gelecekteki procurement düşünülmemiş olduğu için kaybolmaz.

Bu makale Türkiye kamu alımlarındaki iş deneyimi kuralları ile uluslararası ihale yeterlilik uygulamalarını karşılaştırır. Somut olayda ilgili ihale dokümanı, procurement framework, güncel Türk mevzuatı, ülke hukuku ve belgeyi düzenleyen/kabul eden makamın şartları belirleyicidir. Hukuki danışmanlık değildir. Şartlar ihale paketi ve tarihe göre değişebileceğinden teklif sahipleri submission öncesinde canlı ihale dokümanını ve güncel resmi kuralları doğrulamalıdır.